DSÖ'den "küresel hepatit" uyarısı

DSÖ, Dünya Hepatit Zirvesi'nde yayınlanan son Küresel Hepatit Raporu 2026'da, viral hepatite karşı küresel mücadelenin somut ilerleme sağladığını, ancak mevcut ilerlemenin 2030 yılına kadar ortadan kaldırma hedeflerinin gerisinde kaldığını belirtti.

Raporda, dünya genelinde viral hepatit kaynaklı ölümlerin yüzde 95'inden sorumlu olan hepatit B virüsü (HBV) ve hepatit C virüsünün (HCV) 2024 yılında 1,34 milyon kişinin ölümüne neden olduğu doğrulandı. Bu ölümlerin 1,1 milyonu HBV'ye, 240 bine ise HCV'ye bağlı olup, çoğunlukla karaciğer sirozu ve kanserinden kaynaklanmıştır.

Raporda, önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen, bulaşmanın endişe verici bir oranda devam ettiği vurgulandı. 2024 yılında, dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyon yeni HBV ve HCV enfeksiyonu meydana geldi; HBV ve HCV'nin her biri 900 bin yeni enfeksiyondan sorumlu oldu. 2024 itibariyle, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 3'ünü temsil eden yaklaşık 287 milyon kişi kronik HBV veya HCV ile yaşıyordu.

Rapor, sürdürülen, koordineli küresel ve ulusal eylemler sayesinde 2015'ten bu yana elde edilen ölçülebilir başarıları belgeledi. 2015 ile 2024 yılları arasında, yıllık yeni hepatit B enfeksiyonu sayısı yüzde 32 oranında azaldı; bu da aşılama ve önleme programlarında kaydedilen ilerlemeyi gösteriyor. HCV'ye bağlı ölümler, esas olarak etkili antiviral tedaviler sayesinde yüzde 12 oranında azaldı.

Beş yaşın altındaki çocuklarda kronik HBV enfeksiyonunun küresel yaygınlığı 2015'te yüzde 0,8'den 2024'te yüzde 0,6'ya düştü.

Bu arada, tedavi edici yöntemlerin yaygınlaştırılması sayesinde, HCV enfeksiyonuyla yaşayan insan sayısı 2015 ile 2024 yılları arasında yüzde 20 oranında azaldı.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Dünya genelinde ülkeler, hepatiti ortadan kaldırmanın bir hayal olmadığını, güvenilir yerel finansmanla desteklenen sürdürülebilir siyasi kararlılıkla mümkün olduğunu gösteriyor." dedi.

Ancak, önemli eksiklikler devam ediyor ve mevcut ilerleme oranları, 2030 yılına kadar tüm ortadan kaldırma hedeflerini karşılamak için yetersiz kalıyor, diye uyardı rapor. 2015 ile 2024 yılları arasında yeni HCV enfeksiyonları sadece yüzde 8 azaldı; bu, 2030 yılına kadar yüzde 80'lik küresel azalma hedefinin çok altında. HBV'ye bağlı ölümler ise, sınırlı tanı ve tedavi nedeniyle 2015'ten bu yana yüzde 17 arttı.

DSÖ, mevcut eğilimler göz önüne alındığında, 2015 yılına kıyasla 2030 yılına kadar hepatite bağlı ölümlerde yüzde 65'lik küresel bir azalma hedefine, test ve tedavinin hızla yaygınlaştırılması olmadan ulaşılamayacağını vurguladı.

Raporda, en büyük darboğazların test ve tedaviye erişimde olduğu belirtilirken, yüksek riskli bölgelerde aşı kapsamının da kritik derecede yetersiz kaldığına dikkat çekildi.

Küresel müdahalenin yeniden rayına oturması için raporda, kronik HBV ve HCV enfeksiyonu olan kişiler için tedavinin artırılması, hepatit B doğum dozu aşılama kapsamının iyileştirilmesi ve anne-çocuk HBV bulaşmasını önlemek için antiviral profilaksi kapsamının artırılması da dahil olmak üzere öncelikli eylemler özetlendi.